ออกแบบห้องปฏิบัติการ (Lab) อย่างไรให้ผ่าน Audit ตั้งแต่ครั้งแรก l EASYLAB

2 มิถุนายน 2569

ออกแบบห้องปฏิบัติการ (Lab) อย่างไรให้ผ่าน Audit ตั้งแต่ครั้งแรก?

สำหรับหลายโรงงาน
การสร้างห้องปฏิบัติการ (Lab) ไม่ได้จบแค่ใช้งานได้

แต่ต้อง ผ่านการตรวจประเมิน (Audit)
จากหน่วยงานหรือมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

ปัญหาที่พบได้บ่อยคือ ห้อง Lab ใช้งานได้จริง
แต่ ไม่ผ่านมาตรฐาน

ซึ่งนำไปสู่การ แก้ไขซ้ำ เสียเวลา และเพิ่มงบประมาณ

การออกแบบห้องปฏิบัติการให้ผ่าน Audit
ควรคำนึงถึง 3 เรื่องหลัก ได้แก่

1.ออกแบบให้สอดคล้องกับมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

2.วาง Layout ให้รองรับ Workflow จริง

3.ออกแบบระบบให้ครบ (Integrated Engineering System)

มาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับห้อง Lab

ห้องปฏิบัติการในโรงงานอุตสาหกรรม
มักต้องสอดคล้องกับมาตรฐาน เช่น

· ISO 17025

· GMP

· HACCP

แต่ละมาตรฐาน
มีข้อกำหนดด้าน พื้นที่ ระบบ และความปลอดภัย ที่แตกต่างกัน

1. ออกแบบให้สอดคล้องกับมาตรฐาน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
คือออกแบบห้อง Lab ก่อน
แล้วค่อย มาเช็คมาตรฐานทีหลัง

แนวทางที่ถูกต้องคือ
ต้องนำ Requirement ของมาตรฐาน มาใช้ตั้งแต่ต้นเช่น

· การแยกพื้นที่สะอาด / ปนเปื้อน

· การควบคุมการไหลของตัวอย่าง

· การจัดเก็บสารเคมีอย่างปลอดภัย

2. วาง Layout ตาม Workflow จริง

Layout ที่ดี
ต้องรองรับ ลำดับการทำงาน

ตัวอย่าง:

· รับตัวอย่าง → วิเคราะห์ → บันทึกผล → จัดเก็บ

หากวาง Layout ไม่สอดคล้องจะเกิด:

· การเดินย้อน

· ความเสี่ยงในการปนเปื้อน

· ความผิดพลาดในการทำงาน 

3. ออกแบบระบบให้ครบ (Integrated System)

ห้อง Lab ไม่ใช่แค่โต๊ะและอุปกรณ์ แต่คือระบบที่ต้องทำงานร่วมกัน

· Laboratory Furniture

· ระบบไฟฟ้า น้ำ และแก๊ส

· ระบบระบายอากาศและความปลอดภัย

มุมมองทางวิศวกรรม

การผ่าน Audit
ไม่ใช่เรื่องของเอกสารเพียงอย่างเดียว

แต่คือการออกแบบระบบที่ถูกต้องตั้งแต่ต้น

แนวคิด Engineering-Based Design
ช่วยให้สามารถวางโครงสร้างห้อง Lab

ให้สอดคล้องทั้งการใช้งาน และมาตรฐานได้พร้อมกัน 

ห้องปฏิบัติการที่ผ่าน Audit
ไม่ได้เกิดจากการแก้ไขภายหลัง

แต่เกิดจาก การออกแบบที่ถูกต้องตั้งแต่ต้น

การวางระบบแบบ Integrated Lab System
จะช่วยลดความเสี่ยง และเพิ่มความมั่นใจในการตรวจประเมิน


เนื้อหานี้พัฒนาโดย EASYLAB

ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมห้องปฏิบัติการ (Laboratory Engineering Specialist)

ภายใต้แนวคิด Engineering-Based Design และ Integrated Lab System

เพื่อให้ห้องปฏิบัติการสามารถใช้งานได้จริงและรองรับมาตรฐานในระดับสากล

092235153055ปก (1) (1).webp

อ่านเพิ่มเติม

18 มีนาคม 2569

ห้องปฏิบัติการที่ดี… เริ่มต้นที่ “ความเข้าใจ”

ก่อนการเลือก Laboratory Furniture หรือการติดตั้ง Lab Bench หลายคนมักเข้าใจว่าการสร้างห้องปฏิบัติการ (Laboratory) เริ่มต้นจากการเลือกโต๊ะแล็บหรืออุปกรณ์ที่ดูแข็งแรงและทนทาน แต่ในความเป็นจริงแล้ว ห้องปฏิบัติการที่มีประสิทธิภาพต้องเริ่มต้นจากการออกแบบที่ดี ซึ่งคำนึงถึงการใช้งานจริง ความปลอดภัย และการไหลของการทำงาน (Workflow) ภายในพื้นที่การออกแบบ Laboratory Design ที่ดีไม่ใช่เพียงการจัดวางอุปกรณ์ แต่คือการสร้างสภาพแวดล้อมที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน ลดความเสี่ยง และรองรับมาตรฐานความปลอดภัยในระดับสากลก่อนเริ่มต้นออกแบบหรือปรับปรุงห้องแล็บ มี 5 ปัจจัยสำคัญที่ควรพิจารณา1. ประเภทของห้องปฏิบัติการ (Lab Type)ขั้นตอนแรกของ Laboratory Design คือการกำหนดประเภทของห้องปฏิบัติการ เพราะห้องแล็บแต่ละประเภทมีความต้องการที่แตกต่างกัน เช่น- ห้องปฏิบัติการเคมี (Chemical Lab)- ห้องจุลชีววิทยา (Microbiology Lab)- ห้องปฏิบัติการด้านอาหารหรือยา- ห้องวิจัยและพัฒนา (Research & Development Lab)ประเภทของงานวิจัยจะกำหนดทั้งการเลือก Lab Bench, ระบบระบายอากาศ และการเลือก Laboratory Furniture ที่เหมาะสม2. ระบบระบายอากาศ (Ventilation System)หัวใจสำคัญของห้องปฏิบัติการคือ ระบบระบายอากาศ ซึ่งมีผลโดยตรงต่อความปลอดภัยของผู้ใช้งานการออกแบบระบบ Ventilation ต้องคำนึงถึง- การหมุนเวียนอากาศภายในห้อง- การควบคุมสารเคมีระเหย- ระบบกำจัดอากาศเสีย (Exhaust System)อุปกรณ์ที่สำคัญในระบบนี้คือ Fume Hood ซึ่งช่วยดูดและกำจัดไอระเหยของสารเคมีออกจากพื้นที่ทำงาน ลดความเสี่ยงต่อผู้ปฏิบัติงานและป้องกันการสะสมของสารอันตรายในห้องแล็บ3. การวางผังห้องปฏิบัติการ (Laboratory Layout & Workflow)การวางผังพื้นที่หรือ Lab Layout มีผลต่อประสิทธิภาพการทำงานโดยตรงการออกแบบที่ดีควร- ลดการเดินที่ไม่จำเป็น (Waste of Movement)- ป้องกันการปนเปื้อน (Cross-contamination)- จัดตำแหน่ง Lab Bench และอุปกรณ์ให้เหมาะกับลำดับการทำงาน- การออกแบบ Workflow ที่เหมาะสมช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน และลดความเสี่ยงจากอุบัติเหตุภายในห้องปฏิบัติการ4. การเลือกวัสดุ (Material Selection)วัสดุที่ใช้ใน Laboratory Furniture และ Lab Bench ต้องสามารถทนต่อสารเคมี- ความร้อน- ความชื้น- การกัดกร่อนการเลือกวัสดุที่เหมาะสม เช่น Chemical Resistant Worktop หรือ Epoxy Resin Surface จะช่วยยืดอายุการใช้งานของเฟอร์นิเจอร์ห้องแล็บ และช่วยลดค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาในระยะยาว5. มาตรฐานความปลอดภัย (Safety Standards)ห้องปฏิบัติการที่ดีต้องออกแบบภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยระดับสากล เช่น- SEFA Standard สำหรับ Laboratory Furniture- ASHRAE 110 สำหรับการทดสอบประสิทธิภาพของ Fume Hood- EN14175 มาตรฐานด้านความปลอดภัยของระบบดูดควันมาตรฐานเหล่านี้ช่วยให้มั่นใจว่าห้องปฏิบัติการมีความปลอดภัย และสามารถรองรับการใช้งานในระดับวิจัยหรืออุตสาหกรรมได้ห้องปฏิบัติการที่ดี เริ่มต้นจากการออกแบบที่ถูกต้องการออกแบบห้องปฏิบัติการไม่ใช่เพียงการเลือก Lab Bench หรือ Laboratory Furniture ที่มีคุณภาพเท่านั้น แต่ต้องพิจารณาองค์ประกอบทั้งหมด ตั้งแต่การวางผังพื้นที่ ระบบระบายอากาศ การเลือกวัสดุ ไปจนถึงมาตรฐานความปลอดภัยเนื้อหานี้พัฒนาโดย EASYLABผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมห้องปฏิบัติการ (Laboratory Engineering Specialist)ภายใต้แนวคิด Engineering-Based Design และ Integrated Lab Systemเพื่อให้ห้องปฏิบัติการสามารถใช้งานได้จริงและรองรับมาตรฐานในระดับสากล